Evenementen

Het waargebeurde oorlogsverhaal van verzetsheld Hetty van der Togt komt tot leven op het podium. Als negentienjarige jongedame werd Hetty in het laatste oorlogsjaar in 1944 gevangen genomen vanwege het verspreiden van illegale krantjes. In de verschillende gevangenissen en kampen hield zij een dagboek bij over haar belevenissen in die verschrikkelijke periode. Ze schreef over alles wat ze meemaakte in telegramstijl en smokkelde deze fragmenten tijdens haar gevangenschap overal mee naartoe. 

De fragmenten komen tot leven in de indrukwekkende dansvoorstelling Dagboek 44 45. Een verhaal over verzet, verraad, verdrukking en verdriet, maar vooral over hoop.

Tijdens de jaarlijkse Loes van Overeemlezing staat in 2025 het levensverhaal van Geertruyda van Klaveren-Van der Loo centraal, een Jehovah’s Getuige die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen zat in Kamp Amersfoort vanwege haar geloof. Elias Wittenberg belicht haar verhaal en plaatst het in de bredere context van de vervolging van Jehovah’s Getuigen onder het naziregime.

Tijdens de Open Monumentendagen nemen gidsen je mee met een gratis rondleiding door het buitengebied van Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Op het bosrijke buitenterrein, het zogenaamde ‘schuldig landschap’, zijn naoorlogse monumenten, grondsporen en originele overblijfselen zichtbaar.

Tijdens de Open Monumentendagen nemen gidsen je mee met een gratis rondleiding door het buitengebied van Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Op het bosrijke buitenterrein, het zogenaamde ‘schuldig landschap’, zijn naoorlogse monumenten, grondsporen en originele overblijfselen zichtbaar.

De lezing is volgeboekt en aanmelden is niet meer mogelijk. Uitgeverij Prometheus, Nationaal Monument Kamp Amersfoort en historicus Gerben Post nodigen uit voor de boekpresentatie van Laat varen alle hoop. De presentatie vindt plaats op donderdag 25 september vanaf 16:30 uur bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Programma: 16:30 Welkomstwoord door Micha Bruinvels, directeur Nationaal Monument Kamp Amersfoort 16:40 Betty Hoogeveen-Bastiaans, dochter van Mauthausenoverlevende Henk Bastiaans 16:50 Gerben Post over Laat varen alle hoop 17:00 Overhandiging eerste exemplaar aan Pieter van Daalen, secretaris van de Stichting Vriendenkring Mauthausen namens Emile Schrijver, directeur Joods Cultureel Kwartier en Voorzitter Stichting Vriendenring Mauthausen Tussen mei 1941 en het einde van de Tweede Wereldoorlog zaten er bijna tweeduizend Nederlanders gevangen in het Oostenrijkse concentratiekamp Mauthausen. Ongeveer negentig procent overleefde dit niet. Wie waren deze Nederlanders, hoe en waarom kwamen zij in Mauthausen terecht en wat stond hun te wachten? Niet eerder verscheen de volledige geschiedenis van de Nederlandse gevangenen in Mauthausen. Op indringende wijze vertelt historicus Gerben Post hun verhaal en laat hij zien welke plaats dit kamp inneemt in de Nederlandse oorlogsgeschiedenis. Gerben Post (1978) is historicus en specialiseerde zich na de master Holocaust – en Genocidestudies in de geschiedenis van de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Hij is verbonden aan instellingen als het Joods Cultureel Kwartier en doet zelfstandig historisch onderzoek. Dit heeft onder meer geresulteerd in de boeken Lotty’s bankje. Stilstaan bij de Jodenvervolging in Amsterdam (2018), Schöffer & Co. Familiebedrijf in verzetszaken (2021) en Joachimsthal. Familie en firma, 1823- 1945 (2023). Datum: donderdag 25 september Plaats: Nationaal Monument Kamp Amersfoort, Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden Inloop: 16:00 Aanvang programma: 16:30

Tocht van Vrees en Hoop Op 11 oktober 2025 herdenken we met een stille tocht het grootste transport van gevangenen vanuit Kamp Amersfoort. Op deze dag in 1944 werden 1.439 mannen naar het concentratiekamp Neuengamme getransporteerd. Velen hadden al begrepen wat hun bestemming was en dat grote kamp nabij Hamburg stond slecht bekend bij de gevangenen. Slechts 18 % van dit transport zou de oorlog overleven.   Om hen, en de circa 30.000 andere gevangenen die vanuit Kamp Amersfoort naar andere kampen zijn gebracht, te herdenken, lopen we elk jaar de route die de gevangenen destijds aflegden: van Kamp Amersfoort naar station Amersfoort Centraal. Iedereen is uitgenodigd om zich aan te sluiten. Loop mee met familieleden, vrienden of alleen - samen houden we de herinnering levend. Woon je langs de route? Zet dan graag een lichtje in je raam of langs de weg.  Transporten Voor veel gevangenen was Kamp Amersfoort slechts een tussenstation. Meer dan driekwart werd met ongeveer 800 transporten naar meer dan 170 andere locaties afgevoerd. De dreiging van transport was een constante bron van angst en onzekerheid.  Bestemmingen De wisseltentoonstelling Bestemmingen (te zien t/m 4 januari) in het ondergrondse museum belicht het lot van gevangenen die naar Neuengamme, Mauthausen, Natzweiler en Zwolle zijn getransporteerd. Nationaal Monument Kamp Amersfoort is op 11 oktober 2025 van 10 - 17 uur geopend, zo kun je vooraf de tocht nog een bezoek brengen aan het museum. 80 jaar vrijheid In het herdenkingsjaar 2025, waarin Nederland 80 jaar vrijheid viert, benadrukt deze stille tocht het belang van vrijheid. Kamp Amersfoort was tijdens de Tweede Wereldoorlog een plek van onvrijheid en onrecht, gekenmerkt door honger, mishandeling, dwangarbeid en de constante dreiging van transport en executie. De herdenking nodigt iedereen uit om stil te staan bij deze geschiedenis en om te reflecteren op wat vrijheid vandaag de dag betekent.  Programma 17:30 uur – Ontvangst bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort 17:45 uur – Welkomstwoord door Micha Bruinvels, directeur 17:50 uur – Toespraak door Tom-Jan Meeus,  journalist 18:00 uur – Start van de tocht (duur ca. één uur) 19:00 uur – Herdenkingsmoment bij het station Tom-Jan Meeus (1961) is journalist bij NRC. Hij was er onder meer onderzoeksjournalist, correspondent in de VS en politiek columnist. Eerder was hij ook medewerker van Buitenhof, Politico en redacteur van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis. Hij won in 2015 de Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek en schreef in 2024 het essay Duidelijkheid voor de Maand van de Filosofie. Foto: Merlijn Doomernik Parkeren en pendelbussenEr is voldoende parkeergelegenheid bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort voor bezoekers die met eigen vervoer komen.Tussen 17:00 en 17:45 uur rijden er pendelbussen tussen Station Amersfoort Centraal en Nationaal Monument Kamp Amersfoort.Na afloop rijden de pendelbussen weer terug naar het station. Aanmelden voor de pendelbus is niet nodig. Blijf op de hoogte Wil je op de hoogte blijven over activiteiten en nieuws bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort? Meld je aan voor de nieuwsbrief.  De herdenking wordt mede mogelijk gemaakt door het .

Nationaal Monument Kamp Amersfoort en Gemeente Woudenberg herdenken op 16 oktober jaarlijks de fusillade van overwegend communistische politieke gevangenen en nodigen iedereen van harte uit deze herdenking bij te wonen. 16 oktober 1942 Op 16 oktober 1942 werden in het bos van Den Treek-Henschoten 15 gevangenen van Kamp Amersfoort gefusilleerd. De groep bestond uit twaalf politieke gevangenen uit Kamp Amersfoort en drie gijzelaars uit Beekvliet-Haaren. De executie was de represaille van een reeks sabotageacties tegen nazi-instellingen in Oost-Nederland. De Sicherheitsdienst (SD) vermoedde dat de daders uit communistische kringen kwamen. Daarom werden 15 communistische en socialistische gevangenen, voornamelijk uit het oosten van het land, geëxecuteerd. Praktische informatie Let op: in 2025 is de locatie aangepast vanwege het mijdadvies m.b.t. de wolf. De herdenking vindt plaats bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort, Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden. Belangstellenden zijn vanaf 11:00 uur welkom in het museumcafé, de herdenking begint om 11:30 uur. Aanmelden is niet nodig.

Op woensdag 29 oktober 2025 kunnen kiezers hun stem voor de Tweede Kamerverkiezingen ook op een aantal locaties uitbrengen met een bijzondere betekenis voor onze democratie en vrijheid.  Eén van die locaties is Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Tussen 10:00 en 18:00 uur is het museumcafé ingericht als officieel stembureau. Voor bezoekers die hier ook komen stemmen, is de toegang tot het museum gratis. Het museum is die dag daarnaast gewoon geopend voor regulier bezoek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Kamp Amersfoort een plek van vrijheidsbeneming en onrecht. Door nu als bijzondere stemlocatie te dienen, onderstreept Nationaal Monument Kamp Amersfoort juist op deze historische plek het belang van stemrecht, democratie en de rechtsstaat. Micha Bruinvels, directeur-bestuurder van Nationaal Monument Kamp Amersfoort: “Nu de democratie en rechtsstaat wereldwijd onder druk staan, is het van groot belang hier niet alleen aandacht voor te vragen, maar deze ook te beschermen. Door Nationaal Monument Kamp Amersfoort als stembureau in te richten, dragen we symbolisch én in bewustwording bij. Kiezers kunnen hun stem hier uitbrengen en krijgen tevens gratis toegang tot het museum.” Gerolf Bouwmeester, burgemeester van Leusden, benadrukt: “Nationaal Monument Kamp Amersfoort herinnert ons aan een verschrikkelijke tijd waarin democratie en stemrecht door de bezetter waren afgepakt. Op deze historische plek in Leusden wordt voelbaar wat het betekent als vrijheid ontbreekt. Juist hier, waar die geschiedenis tastbaar is, kunnen we op 29 oktober samen stilstaan bij het belang van onze democratische waarden en er ook daadwerkelijk gebruik van maken door onze stem uit te brengen. Ook in onze tijd staan deze democratische waarden op veel plaatsen, zelfs in Nederland onder druk. Ze zouden vanzelfsprekend moeten zijn, maar we kunnen er nooit van uitgaan dat ze vanzelfsprekend zijn. Stem op 29 oktober!” “Versterk met jouw stem de democratie”  Onder de noemer “Versterk met jouw stem de democratie” vragen het Anne Frank Huis, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Nationaal Monument Kamp Amersfoort, Nationaal Monument Kamp Vught en Nationaal Monument Oranjehotel aandacht voor het belang van vrijheid, democratie en rechtsstaat. Alle vijf zijn als bijzondere stemlocaties ingericht. Deze plekken herinneren elk op hun eigen manier aan onderdrukking en het gebrek aan vrijheid tijdens de Tweede Wereldoorlog. Praktische informatie Openingstijden stembureau bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort: 10:00 tot 18:00 uur. Let op: Nationaal Monument Kamp Amersfoort ligt in Leusden. Kiezers uit de gemeente Leusden kunnen met hun stempas stemmen. Inwoners uit andere gemeenten, zoals Amersfoort, kunnen stemmen als ze vooraf (tot uiterlijk 24 oktober) via DigiD een kiezerspas aanvragen bij hun gemeente. Vergeet niet een geldig identiteitsbewijs mee te nemen.

Oorlog, infrastructuur en omgeving Welke sporen van de Tweede Wereldoorlog zien we terug in het Nederlandse landschap, zoals rond Nationaal Monument Kamp Amersfoort? Uit recent onderzoek blijkt dat er een nauwe verwevenheid bestaat tussen militaire infrastructuur en het landschap. Tijdens deze avondlezing word je door Amé Hadders meegenomen langs verschillende voorbeelden uit heel Nederland en ontdek je de bijzondere relatie tussen oorlog, infrastructuur en omgeving. Maand van de Geschiedenis De avondlezing ‘De relatie tussen militaire infrastructuur uit de Tweede Wereldoorlog en het Nederlandse landschap’ vindt plaats in het kader van de Maand van de Geschiedenis en belicht hoe werk- en doorstroomkampen, vliegvelden en verdedigingslinies samenhangen met hun omgeving. Er wordt ingegaan op de landschappelijke ligging van deze infrastructuur, de rol van camouflagelandschappen en de veranderingen in het landschap als gevolg van mobilisatie en oorlogsvoering. Dit alles wordt toegelicht aan de hand van diverse casestudies, verspreid over het gehele Nederlandse grondgebied. Het doel is om het bredere publiek kennis te laten maken met de bijzondere relatie die het Nederlandse landschap vertoont met de Tweede Wereldoorlog. Praktische informatie Inloop: 19:00 uur Begin lezing: 19:30 uur Locatie: Nationaal Monument Kamp Amersfoort Toegang: gratis, aanmelden verplicht. Klik onderaan deze pagina op Ik ga om aan te melden. Er is een beperkt aantal plekken. Kun je toch niet komen? Laat het ons weten door een e-mail te sturen aan info@kampamersfoort.nl, dan kunnen we je plek aan iemand anders geven. Amé Hadders is een recent afgestudeerde archeoloog en landschapshistoricus aan de Rijksuniversiteit Groningen. Voor haar beide afstudeeronderzoeken verdiepte ze zich in de periode van de Tweede Wereldoorlog. Als jonge onderzoeker heeft zij een sterke interesse in cultuur-historisch erfgoed en de verhalen die het landschap kan onthullen.   Blijf op de hoogte Wil je op de hoogte blijven over activiteiten en nieuws bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort? Meld je aan voor de nieuwsbrief. 

De Vriendenkring Natzweiler en Nationaal Monument Kamp Amersfoort nodigen iedereen uit voor de Natzweiler herdenking op zaterdag, 8 november 2025. Jaarlijks worden in november de Nederlandse gevangenen herdacht die tijdens de Tweede Wereldoorlog naar concentratiekamp Natzweiler zijn getransporteerd. Natzweiler werd in mei 1941 in de Franse Elzas geopend om graniet te winnen voor Hitlers geplande hoofdstad Germania. Vanaf december 1941 werden er tot Nacht und Nebel veroordeelde verzetsstrijders gedwongen tot slavenarbeid. Ongeveer 600 Nederlanders kwamen in Natzweiler terecht, velen via Kamp Amersfoort. In november 1944 werd het kamp ontruimd en werden de overlevenden naar Dachau gestuurd. Programma 12:00 uur – Stille tocht naar de Stenen Man 12:10 uur – Herdenking en kranslegging 12:30 uur – Einde Na de herdenking bestaat de mogelijkheid om op eigen gelegenheid en eigen kosten het ondergrondse museum bezoeken, met de tijdelijke tentoonstelling Bestemmingen. Natzweiler is één van de vier locaties die in deze tentoonstelling worden belicht.    

Op 11 december presenteert Evertjan van Roekel zijn nieuwe boek Vreemde Krijgsdienst, Bijzondere Internering: Nederlandse Waffen-SS’ers van Oostfront naar internering in voormalig Kamp Amersfoort bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Na de bevrijding werd Kamp Amersfoort in gebruik genomen als interneringskamp voor duizenden (vermeende) Nederlandse collaborateurs. Een vrijwel onbekend deel van deze groep bestond uit ongeveer 500 Nederlandse Waffen-SS’ers, van wie de meesten aan het Oostfront hadden gediend. Ze waren per trein gearriveerd en werden op 15 oktober 1945 geregistreerd in het interneringskamp. In Vreemde Krijgsdienst, Bijzondere Internering onderzoekt historicus en jurist Evertjan van Roekel deze opmerkelijke groep. Hij plaatst hun verhaal in de bredere context van de naoorlogse opsluiting en vervolging van collaborateurs onder de bijzondere rechtspleging. Het boek laat zien wie deze mannen waren, hoe hun internering verliep en welke rol Kamp Amersfoort speelde in de aanpak van vermeende daders in de chaotische eerste jaren na de oorlog. Met scherpe analyses, nieuw archiefonderzoek en oog voor nuance gaat Van Roekel in op een onderbelichte episode uit de Nederlandse geschiedenis. Het boek wordt gepubliceerd in aanloop naar de nieuwe wisseltentoonstelling Geen plaats voor verraders, die de naoorlogse periode van het kampterrein als interneringsplek van collaborateurs belicht. De tentoonstelling is vanaf medio januari te zien in het ondergrondse museum van Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Het boek is het vierde deel in de onderzoeksreeks Geschiedenis van een plek. Eerder zijn verschenen: - Doodstraf voor de kampcommandant. Karl Peter Berg (1907-1949). - Het artsenverzet en Kamp Amersfoort (uitverkocht). - Het vergeten verhaal van de Joodse gevangen van Kamp Amersfoort.Foto: Anne van Gelder.   Praktische informatie Inloop: 19:00 uur Begin lezing: 19:30 uur Locatie: Nationaal Monument Kamp Amersfoort Toegang: gratis, aanmelden verplicht. Klik onderaan deze pagina op Ik ga om aan te melden. Er is een beperkt aantal plekken. Kun je toch niet komen? Laat het ons weten door een e-mail te sturen aan info@kampamersfoort.nl, dan kunnen we je plek aan iemand anders geven. Wil je op de hoogte blijven over toekomstige activiteiten bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort? Meld je aan vor de nieuwsbrief via deze link.

Programma Hun Strijd, Jouw Recht Bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort vindt op 14 december het speciale programma Hun Strijd, Jouw Recht plaats, georganiseerd door studenten Evenementmanagement aan de Hogeschool Utrecht. Bezoekers beleven een unieke ervaring en staan stil bij vrijheid, gelijkheid en menselijke waardigheid. Met historische beelden, persoonlijke getuigenissen en verhalen raken verleden en heden op indringende wijze met elkaar verweven.   • Bekijk videofragmenten met persoonlijke verhalen van oud-gevangenen. • Luister naar interviews met nabestaanden. • Neem gratis deel aan de Virtual Reality Dilemmaworkshop. Tijdens deze workshop word je geconfronteerd met hedendaagse dilemma’s en reflecteer je samen op gedrag, emoties en de link met de historische context van Kamp Amersfoort. De workshop is geschikt vanaf 14 jaar. Let op: er is een beperkt aantal plekken, en vooral aanmelden is vereist. • Ervaar meer over de geschiedenis van Kamp Amersfoort tijdens rondleidingen door het buitengebied.   Open Dag herinneringscentra: plekken die bewustmaken en inspireren    Na een succesvolle eerste editie van deze gezamenlijke actie nodigen de vijf herinneringscentra in Nederland ook in 2025 uit voor een speciale ‘Open Dag’, op zondag 14 december. Op deze dag zijn Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Nationaal Monument Kamp Vught, Nationaal Monument Oranjehotel, het Indisch Herinneringscentrum en Nationaal Monument Kamp Amersfoort gratis toegankelijk voor iedereen.   Brug tussen toen en nu De herinneringscentra delen een beladen en gelaagde geschiedenis over de Tweede Wereldoorlog. Nu de ooggetuigen langzaam verdwijnen zijn zij dé plekken die op indringende en overtuigende wijze een brug slaan tussen toen en nu.  Op deze locaties, waarvan vier authentieke plekken van collectief leed, kun je tot op de dag van vandaag zien en ervaren waar ontmenselijking en uitsluiting toe kunnen leiden. Ze liggen mede aan de basis van het formuleren van universele mensenrechten. De schok van wat de Tweede Wereldoorlog had veroorzaakt, was groot en om herhaling te voorkomen werden internationale organisaties opgericht en fundamentele, wereldwijd geldende rechten geformuleerd.   Internationale Dag van de Mensenrechten De Internationale Dag van de Mensenrechten (10 december) is daarom voor deze plekken een aanleiding om hun deuren een dag lang gratis te openen. Juist in een tijd waar democratie en rechtstaat wereldwijd onder druk staan, benadrukt deze dag het belang én de kwetsbaarheid van vrijheid en de universele rechten van de mens.  Write for Rights Amnesty International organiseert jaarlijks rond 10 december Write for Rights, een schrijfactie voor personen die slachtoffer zijn van mensenrechtenschendingen. Van 6 december tot en met 14 december kunnen bezoekers in het museumcafé van Nationaal Monument Kamp Amersfoort kaarten schrijven aan mensen die worden vervolgd of onterecht vastgehouden. Lees meer over Write for Rights bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort.